Σάββατο, 22 Ιουνίου 2013

Μαθαίνω να διαβάζω τους υπερήχους του μωρού μου



Κάθε φορά που κάνουμε ένα υπερηχογράφημα πλημμυρίζει η ψυχή μας με αγάπη και δέος μπροστά σε αυτό το πλασματάκι ή και τα πλασματάκια που βλέπουμε να μεγαλώνει/ουν στη μήτρα μας! Το θαύμα της ζωής!
Θυμάμαι, όταν είχαμε τις καθιερωμένες μας επισκέψεις στο μαιευτήρα μας ή στον ειδικό εμβρυικής ιατρικής ένιωθα τόσο μεγάλη αγωνία! Είναι καλά το μωράκι μου; Μεγαλώνει σωστά;
Θυμάμαι να χτυπά δυνατά η καρδιά μου μέχρι να φθάσει η κεφαλή του υπερηχογράφου πάνω στην κοιλιά μου… Και να… εμφανιζόταν το καχυποπτούλι μου μέσα στη μήτρα μου κι εγώ ανακουφιζόμουν στη στιγμή. Αυτός ο γλυκός χτύπος της καρδιάς της, η εξέλιξή της, το προσωπάκι της που έπαιρνε σιγά- σιγά μορφή και αστειευόμουν με τον άνδρα μου και του έλεγα: «Πόσο σου μοιάζει»! Και με κορόιδευε: «Πώς το κατάλαβες; Ούτε καν που την ξεχωρίζω». Και είχα δίκιο! Το Μαράκι είναι ίδιος ο μπαμπάς της… Το φοβερό είναι ότι είχα καταλάβει ότι είχε τα μάτια του, τα χέρια του και τις πατούσες του από τότε που κάναμε την αυχενική διαφάνεια!
Πέρα, όμως, από το τρυφερό κομμάτι της υπόθεσης των υπερήχων, έχουμε και το μέρος το επιστημονικό, εκείνο που αφορά την υγεία των παιδιών μας.
Δεν είναι λίγες οι φορές που μπροστά στα αυτά τα ακαταλαβίστικα αρχικά γράμματα και αναλύσεις των υπερήχων κοιτάζουμε με το στόμα ανοιχτό και δεν καταλαβαίνουμε τίποτα! Εννοείται ότι όσοι δεν το έχουμε σπουδάσει το αντικείμενο δεν είμαστε σε θέση να ερμηνεύουμε πλήρως την εικόνα ενός υπερήχου, αλλά σίγουρα δε θα ήταν κακό να γνωρίζουμε κάποια βασικά στοιχεία.
Πρέπει να γνωρίζετε ότι κάθε τι που μετρά ο γιατρός σας υπάρχει λόγος που το μετράει!

Ας αρχίσουμε:

CRL: Crown-rump length, είναι το κεφαλοουριαίο μήκος του εμβρύου, δηλαδή όταν μετράμε το εμβρυάκι από το κεφαλάκι του μέχρι την ουρά του (και όχι μέχρι τις πατούσες του, διότι είναι πολύ δύσκολο να μετρήσει κάτι τέτοιο ο ειδικός, αφού το μωράκι είτε κινείται με τα χεράκια πάνω- κάτω είτε είναι στριμωγμένο). Το CRL το μετράμε τις πρώτες εβδομάδες της κύησης. Μετά που το μωράκι μεγαλώνει και κολλάει στα τοιχώματα της κοιλιάς δεν το μετράμε. Το μήκος του εμβρύου δείχνει με αξιοπιστία αν το μωράκι μεγαλώνει σωστά. 



NT: nuchal translucency δηλαδή μήκος της αυχενικής διαφάνειας για τη διαμόρφωση των στατιστικών για την πιθανότητα των τρισωμιών 21, 18, 13.


BPD: Biparietal Diameter είναι η εγκάρσια μέτρηση της διαμέτρου του κρανίου του μωρού, όπως βλέπετε στην παρακάτω εικόνα:


OFD: occipitofrontal diameter είναι άλλη μέτρηση του κεφαλιού του μωρού, όπως βλέπετε στην παρακάτω εικόνα:



HC: head circumference είναι η περίμετρος της κεφαλής, όπως την βλέπετε στην παρακάτω εικόνα.



AC: abdominal circumference είναι η κοιλιακή περίμετρος, όπως βλέπετε στην παρακάτω εικόνα:


FL: Femur length είναι το μήκος του μηριαίου οστού:


TCD: Transverse cerebellar diameter είναι η εγκάρσια διάμετρος της παρεγκεφαλίδας. Δείτε την παρακάτω εικόνα:


CM: Cisterna magna diameter είναι η διάμετρος της μεγάλης δεξαμενής. Δείτε την παρακάτω εικόνα:



Va και Vp: Anterior cerebral ventricule diameter και Posterior cerebral ventricule diameter είναι οι μετρήσεις για τις δύο εγκεφαλικές κοιλίες.





Τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί της εμβρυικής ιατρικής έχουν συμπεριλάβει στις μετρήσεις τους και το μήκος του βραχιόνιου (HL), που σε πολλές έρευνες θεωρείται πιο αξιόπιστη ένδειξη από το μήκος του μηριαίου:
Αυτή είναι η μέτρηση του βραχιόνου του καχυποπτουλίου (σας το έχω χρωματίσει, για να το καταλάβετε):


Επίσης μετρούν την αυχενική πτυχή που είναι κάτι τελείως διαφορετικό από την αυχενική διαφάνεια. (δείτε εδώ σχετικά: αυχενική πτυχή)

Το ρινικό οστό: διαβάστε εδώ σχετικά: ρινικό οστό

Την εξωτερική διακογχική διάμετρος (μέτρηση από τη μια εξωτερική κόγχη του ματιού μέχρι την άλλη):


APAD:  Antero-posterior abdominal diameter δηλαδή προσθοπίσθια κοιλιακή διάμετρος. Αυτή η μέτρηση πραγματοποιείται από την πίσω πλευρά της κοιλιάς (το δέρμα δηλαδή που καλύπτει τη σπονδυλική στήλη μέχρι το μπροστινό κοιλιακό τοίχωμα. (δείτε την εικόνα που ακολουθεί)
TAD: Transverse abdominal diameter δηλαδή εγκάρσια κοιλιακή διάμετρος. Η μέτρηση αυτή πραγματοποιείται στα εξωτερικά όρια της κοιλιάς του σώματος του εμβρύου σε 90 μοίρες στην προσθοπίσθια κοιλιακή διάμετρο (APAD) και μετράει από τη μία στην άλλη άκρη τα φαρδύτερα σημεία της κοιλιάς. (δείτε την εικόνα που ακολουθεί)
Με λίγα λόγια η APAD και η TAD αφορούν μετρήσεις της κοιλίτσας του μωρού σας, οι οποίες είναι πολύ χρήσιμες, για να αντιληφθεί ο γιατρός σας την υγιή ανάπτυξή του. 

Επίσης μετράνε και τα νεφράκια του μωρού που συνήθως τα ονομάζουν στο χαρτί που θα σας δώσουν πύελους.

Εύχομαι να παίρνετε μόνο καλές ειδήσεις για τα μωράκια σας και να θυμάστε ότι ο γιατρός είναι πάντα δίπλα σας να σας εξηγήσει οποιαδήποτε απορία έχετε! Ρωτήστε τον!

πηγές εικόνων: www.centrus.com/ www.medscape.com/ www.fetal.com/ www.glown.com και
 www.ibme.ox.ac.uk


Η αξιολόγηση των εμβρύων πριν από την εμβρυομεταφορά



Πληροφορίες για την εξωσωματική γονιμοποίηση.Τα ιατρικά δεδομένα, βέβαια, αντλούνται αποκλειστικά από τις ιστοσελίδες αξιόλογων κέντρων εξωσωματικής. Για οποιαδήποτε σχόλια -εκτός ιατρικής- φέρει την ευθύνη η blogger Εβίτα του Mariasmother.

www.advancedfertility.com

Καμιά φορά η ζωή και οι εμπειρίες των υποψήφιων γονιών διαψεύδουν τις στατιστικές! Όταν φτάνουν στ' αυτιά μου τέτοιες ιστορίες με κάνουν να χαμογελώ αισιόδοξα και να να σκέφτομαι ότι με τη βοήθεια της επιστήμης και τη δύναμη της αγάπης και της θέλησης των ανθρώπων γίνονται δυνατά και τ' αδύνατα!

Πώς πρέπει να είναι η ανάπτυξη του εμβρύου την ώρα της εμβρυομεταφοράς:

Αριθμός κυττάρως μετά από συγκεκριμένες ώρες μετά τη γονιμοποίηση ή  τη μικρογονιμοποίηση ICSI:

4 κύτταρα  στις 48 ώρες

8 κύτταρα  72 ώρες (3 μέρες)

Μορίδιο στις 96 ώρες

Βλαστοκύστη στις 120 ώρες (5 μέρες) 

'Εμβρυα 2ης και 3ης ημέρας

Ευγονία

Τη δεύτερη ημέρα μετά την ωοληψία τα έμβρυα θα πρέπει να έχουν διαιρεθεί σε 2-4 βλαστομερίδια. Θεωρείται καλό να έχουν φθάσει τα έμβρυα στα  4 κύτταρα, ενώ αυτά των 2 κυττάρων θεωρούνται «αργά αναπτυσσόμενα» έμβρυα. Την τρίτη ημέρα, τα έμβρυα πρέπει να έχουν διαιρεθεί σε 5-8 κύτταρα. Θεωρείται καλό να έχουν φθάσει στα 8 βλαστομερίδια και είναι οριακά αυτά των 5 κυττάρων.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα έμβρυα που παρουσιάζουν 4-5 κύτταρα τη δεύτερη ημέρα μετά τη γονιμοποίηση και τουλάχιστον 6-8 κύτταρα την τρίτη, παρουσιάζουν θραύσματα σε λιγότερο από το 20% του συνολικού τους όγκου και δεν εμφανίζουν πολυπύρηνα βλαστομερίδια, έχουν περίπου 30% πιθανότητες να
εμφυτευτούν.
Μορφολογία τους. Αν υπάρχει θρυμματισμός;
Τα έμβρυα μπορούμε να τα κατατάξουμε σε 4 κατηγορίες (grade I-IV) με βάση το σχήμα των βλαστομεριδίων και την έλλειψη ή παρουσία θρυμματισμού. Ο θρυμματισμός παρουσιάζεται σαν "μπουρμπουλήθρες" πάνω στο έμβρυο.  
Στην κατηγορία Ι (grade I) κατατάσσονται έμβρυα χωρίς θρυμματισμό, με κανονικό σχήμα (σφαιρικό ή ελλειψοειδές) και ομοιομορφία των βλαστομεριδίων.
Η κατηγορία ΙV (grade IV) περιλαμβάνει τα έμβρυα με έντονο θρυμματισμό, ανισομεγέθη και κατεστραμμένα βλαστομερίδια, ή βλαστομερίδια με ανώμαλο σχήμα, πολλαπλούς πυρήνες κ.λπ., 
Στις κατηγορίες ΙΙ και ΙΙΙ κατατάσσονται τα υπόλοιπα έμβρυα, που θεωρείται ότι παρουσιάζουν μία ενδιάμεση κατάσταση. 
Τα αργοπορούντα έμβρυα, όπως και εκείνα με πολύ μεγάλο ποσοστό θρυμματισμού έχουν σημαντικά μειωμένες πιθανότητες επιτυχίας κυήσεως, σύμφωνα με τις έρευνες. Τίποτα, όμως, δεν είναι απόλυτο! Γνωρίζω αρκετές περιπτώσεις αργοπορούντων εμβρύων που αυτή τη στιγμή είναι υγιέστατα παιδάκια!!! 
Η χρονική στιγμή κατά την οποία αξιολογούνται τα έμβρυα έχει μεγάλη σημασία. Έχει αποδειχθεί ότι ένα έμβρυο με τέσσερα κύτταρα και λίγα θραύσματα το πρωί της δεύτερης ημέρας έχει περισσότερες πιθανότητες εμφύτευσης από ένα άλλο που την ίδια χρονική στιγμή παρουσιάζει δύο κύτταρα και καθόλου θραύσματα.

Ιδανικά έμβρυα για εμβρυομεταφορά θεωρούνται τα έμβρυα με 4 κύτταρα κατηγορίας Ι-ΙΙ. Αντίστοιχα στις 72 ώρες μετά την ωοληψία ιδανικά θεωρούνται τα έμβρυα 8 κυττάρων κατηγορίας Ι – ΙΙ και πάλι σύμφωνα με τις έρευνες. Γιατί και σε αυτή την περίπτωση έχω ακούσει άριστα έμβρυα να μην οδηγούν στην επίτευξη κύησης. Μερικές φορές ο κόσμος της φύσης είναι άγνωστος... 
Τίποτα δεν πρέπει να σας πανικοβάλει ή να σας κάνει απαισιόδοξους! Μην χάνετε την ελπίδα σας στιγμή!
Έμβρυα 4 κυττάρων 2ης ημέρας

Ευγονία
Έμβρυα 8 κυττάρων 3ης ημέρας
                        Έμβρυα 4 και 8 κυττάρων όπως τα αξιολογούν οι εμβρυολόγοι

Ευγονία

Ποια άλλα κριτήρια έχουν οι εμβρυολόγοι, για να αξιολογήσουν τα έμβρυα;
Πολλαπλοί πυρήνες
Φυσιολογικά κάθε κύτταρο (βλαστομερίδιο) του διαιρούμενου εμβρύου πρέπει να περιέχει ένα ορατό πυρήνα. Η παρουσία πολλαπλών πυρήνων (multinucleation) στο εσωτερικό των βλαστομεριδίων παραπέμπει σε ανώμαλο αριθμό χρωμοσωμάτων και συνδέεται με μειωμένη ποιότητα και πιθανότητα εμφύτευσης. Ο αριθμός των πυρήνων είναι καλύτερα ορατός στο μικροσκόπιο τη 2η ημέρα ανάπτυξης, δηλαδή στο στάδιο 2-4 κυττάρων.
Ομοιομορφία των βλαστομεριδίων
Η ομοιομορφία των βλαστομεριδίων είναι ένα ακόμη μορφολογικό χαρακτηριστικό που συνδέεται με την ποιότητα του εμβρύου. Τυπικά, ένα έμβρυο καλής ποιότητας αποτελείται από ομοιόμορφα βλαστομερίδια, ίδιου σχήματος και μεγέθους , που καταλαμβάνουν σχεδόν εξολοκλήρου το εσωτερικό της διάφανης ζώνης. Είναι επιτρεπτό, παρόλα αυτά, ένα βλαστομερίδιο να έχει μεγαλύτερο μέγεθος από τα υπόλοιπα, όταν το έμβρυο βρίσκεται σε ενδιάμεσο στάδιο διαίρεσης, δηλαδή στα 3, 5 ή 7 κύτταρα.
Κυτταρόπλασμα βλαστομεριδίων
Η παρουσία κενοτοπίων ή κοκκώδους κυτταροπλάσματος στο εσωτερικό των βλαστομεριδίων πρέπει να καταγράφονται, αν και δεν έχει αποδειχθεί ότι σχετίζονται με χαμηλή εμβρυϊκή ποιότητα.
Πάχος διάφανης ζώνης
Η διάφανη ζώνη είναι μια ακυτταρική γλυκοπρωτεϊνική στοιβάδα που περιβάλλει τα έμβρυα. Κατά τη διόγκωση του εμβρύου στο στάδιο της βλαστοκύστης, η διάφανη ζώνη ρήγνυται, επιτρέποντας την έξοδο του εμβρύου (εκκόλαψη) και τη μετέπειτα εμφύτευση. Αυξημένο πάχος ή σκλήρυνση της διάφανης ζώνης συνδέονται με χαμηλή πιθανότητα εμφύτευσης, εξαιτίας αδυναμίας εκκόλαψης του εμβρύου.

Ποσοστό επιτυχίας κύησης
Το ποσοστό επιτυχίας κύησης μετά από καλλιέργεια και μεταφορά βλαστοκύστεων είναι υψηλό και φτάνει το 72% ανά εμβρυομεταφορά για γυναίκες όλων των ηλικιών.
Καλλιέργεια βλαστοκύστεων
Με τον όρο βλαστοκύστη περιγράφεται ένα συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξης του εμβρύου, μετά από 5-6 ημέρες καλλιέργειας. 



Διογκωμένη βλαστοκύστη.
Θεωρητικά, η ανάπτυξη βλαστοκύστης είναι δείγμα ομαλής εξέλιξης του κάθε εμβρύου. Επίσης, έχει τεκμηριωθεί ότι τα έμβρυα που φθάνουν στο στάδιο της εκκολαπτόμενης βλαστοκύστης έχουν περίπου διπλάσια πιθανότητα να εμφυτευθούν.
Η ώριμη βλαστοκύστη χαρακτηρίζεται από τη διόγκωσή της, τη λέπτυνση της διαφανούς ζώνης και τη συσσώρευση υγρού μεταξύ των κυττάρων: σχηματίζεται έτσι μια κοιλότητα (βλαστοκήλη). Στο στάδιο αυτό το έμβρυο αποτελείται από 60-120 κύτταρα, τα οποία σχηματίζουν δύο διακριτές ομάδες. Μία εξωτερική στοιβάδα κυττάρων, την έξω κυτταρική μάζα (η τροφοβλάστη) από την οποία θα σχηματισθεί ο πλακούντας, και μία έσω κυτταρική μάζα (η εμβρυοβλάστη) από την οποία θα σχηματισθεί το κυρίως έμβρυο.
Βλαστοκύστη σε προχωρημένο στάδιο εκκόλαψης.
Το επόμενο στάδιο είναι η εκκόλαψη της βλαστοκύστης από τη διαφανή ζώνη. Αυτό καθίσταται δυνατόν μέσω της συντονισμένης πίεσης που ασκείται στην ολοένα λεπτυνόμενη διαφανή ζώνη από τη διόγκωση του εμβρύου και της προοδευτικής διάβρωσής της από ένζυμα. Το αποτέλεσμα είναι ότι η διαφανής ζώνη ρήγνυται και από την οπή η βλαστοκύστη εκκολάπτεται, μέχρις ότου αποκολληθεί πλήρως. Θεωρείται ότι η εκκόλαψη συνιστά και έναν πιθανό μηχανισμό διδυμοποίησης: εάν το έμβρυο διαχωρισθεί σε δύο ημι-έμβρυα κατά την εκκόλαψη, είναι δυνατόν αυτά να αναπληρώσουν τα «χαμένα» τους κύτταρα και να αναπτυχθούν σε δύο γενετικώς όμοιους, αλλά χωριστούς οργανισμούς (όμοια ή μονοωγενή δίδυμα τέκνα, που έχουν υποχρεωτικά το ίδιο φύλο και αποτελούν το ένα «γενετικό κλώνο» του άλλου).
Αξιολόγηση βλαστοκύστεων
Για τις βλαστοκύστεις ισχύει διαφορετικό σύστημα αξιολόγησης σε σύγκριση με έμβρυα 2ης και 3ης ημέρας. Βασίζεται στη συνδυαστική αξιολόγηση επιμέρους χαρακτηριστικών της βλαστοκύστης, δηλαδή το βαθμό διόγκωσης, την πρόοδο της εκκόλαψης, την ποιότητα της έσω κυτταρικής μάζας και της τροφοβλάστης.
Στάδιο διόγκωσης βλαστοκύστης
Περιγραφή
Στάδιο 1:
πρώιμη βλαστοκύστη
η κοιλότητα καταλαμβάνει λιγότερο από το μισό του όγκου του εμβρύου
Στάδιο 2:
βλαστοκύστη
η κοιλότητα καταλαμβάνει περισσότερο από το μισό του όγκου του εμβρύου
Στάδιο 3:
πλήρης βλαστοκύστη
η κοιλότητα καταλαμβάνει πλήρως το έμβρυο
Στάδιο 4:
διογκωμένη βλαστοκύστη
ο όγκος της κοιλότητας είναι μεγαλύτερος του αρχικού όγκου ενός εμβρύου 2ης-3ης ημέρας. Η διάφανη ζώνη λεπταίνει ως αποτέλεσμα της διόγκωσης
Στάδιο 5:
εκκολαπτόμενη βλαστοκύστη
η τροφοβλάστη αρχίζει να εξέρχεται από τη διάφανη ζώνη
Στάδιο 6:
εκκολαφθείσα βλαστοκύστη
η βλαστοκύστη έχει εξέλθει πλήρως από τη διάφανη ζώνη

Αξιολόγηση έσω κυτταρικής μάζας
Περιγραφή
βαθμίδα Α
πολλά κύτταρα σε πυκνή διάταξη
βαθμίδα Β
αρκετά κύτταρα σε αραιή διάταξη
βαθμίδα C
λίγα ή ελάχιστα κύτταρα

Αξιολόγηση τροφοβλάστης
Περιγραφή
βαθμίδα Α
πολλά κύτταρα που σχηματίζουν ένα συμπαγές επιθήλιο
βαθμίδα Β
λίγα κύτταρα που σχηματίζουν ένα αραιό επιθήλιο
βαθμίδα C
λίγα ή ελάχιστα κύτταρα
Έτσι, την 5η ημέρα η ιδανική βλαστοκύστη αξιολογείται ως 4ΑΑ (διογκωμένη βλαστοκύστη με άριστη έσω κυτταρική μάζα και τροφοβλάστη), ενώ την 6η ημέρα ως 5ΑΑ ή 6ΑΑ (εκκολαπτόμενη ή εκκολαφθείσα βλαστοκύστη με άριστη έσω κυτταρική μάζα και τροφοβλάστη).
Γιατί οι βλαστοκύστεις δεν προτείνονται ως πρακτική ρουτίνας
Είναι γνωστό ότι μόνο μερικά έμβρυα φθάνουν στο στάδιο της βλαστοκύστης υπό συνθήκες εργαστηριακής καλλιέργειας. Σύμφωνα με διεθνείς στατιστικές, το ποσοστό αυτό υπολογίζεται περίπου στο 20-40% των ωαρίων που γονιμοποιήθηκαν. Αυτό μπορεί να οφείλεται: είτε στη διαφορετική δυναμική ανάπτυξης των εμβρύων, είτε στο ότι τα σημερινά καλλιεργητικά υλικά δεν επαρκούν γιανα καλύψουν απόλυτα τις αυξημένες μεταβολικές ανάγκες (διατροφή-απέκκριση) ενός εμβρύου 60-120 κυττάρων (βλαστοκύστη), ενώ αντίθετα καλύπτουν ικανοποιητικά τις μεταβολικές ανάγκες ενός εμβρύου 2,4 ή 8 κυττάρων.
Επομένως, αν ένα έμβρυο δε φθάσει σε βλαστοκύστη δε γνωρίζουμε με βεβαιότητα το λόγο. Δεν έφθασε γιατί δεν είχε δυναμική, ή γιατί του τη στέρησαν οι συνθήκες καλλιέργειας; Αυτοί είναι οι λόγοι που η καλλιέργεια και η εμβρυομεταφορά βλαστοκύστεων έχουν συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογών.
 (πηγές: κυρίως από: Ευγονία και λίγες πληροφορίες από iatrikionline)
Ένας νέος τρόπος αξιολόγησης των εμβρύων:
Βιοχημική Αξιολόγηση Εμβρύων (sHLA-g)

Πρόκειται για μια νέα τεχνική αξιολόγησης της ικανότητας των εμβρύων που προκύπτουν με τις μεθόδους της εξωσωματικής γονιμοποίησης να εμφυτευθούν στο ενδομήτριο.
Τα αποτελέσματα πρόσφατων ερευνών έδειξαν ότι τα έμβρυα στα οποία εκφράζεται η πρωτεΐνη sHLA-g πάνω από κάποια επίπεδα, παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά εμφύτευσής.
Έτσι, κατά τη διάρκεια μιας προσπάθειας εξωσωματικής γονιμοποίησης επιλέγοντας και μεταφέροντας τα έμβρυα στα οποία ανιχνεύεται η συγκεκριμένης πρωτεΐνη, αυξάνονται τα ποσοστά επιτυχίας.

Μεταβολικό προφίλ εμβρύων:
Τη δεύτερη ημέρα μετά την ωοληψία, όταν το έμβρυο βρίσκεται στο στάδιο των 2-4 κυττάρων, οι εμβρυολόγοι μας αναλύουν με τον ειδικό φασματογράφο NIR το καλλιεργητικό υγρό μέσα στο οποίο αναπτύσσεται χωριστά το κάθε έμβρυο. Η μεταβολομική ανάλυση μπορεί να γίνει και την τρίτη ημέρα της ωοληψίας, όταν το έμβρυο έχει φτάσει στο στάδιο των 5-8 κυττάρων. Στο καλλιεργητικό υγρό ανιχνεύονται οι βιοδείκτες οξειδωτικού και ενεργειακού μεταβολισμού των εμβρύων, που δείχνουν πώς ανταποκρίνεται το έμβρυο στις ενεργειακές του ανάγκες, τι ουσίες εκκρίνει και σε τι ποσότητα, ανάλογα με την προσδοκώμενη μεταβολική συμπεριφορά ενός φυσιολογικού εμβρύου στη δεύτερη ή τρίτη ημέρα της ζωής του. (πηγή: ivf-embryo)

 
οι εικόνες και οι πίνακες προέρχονται αποκλειστικά από το αρχείο της Ευγονίας: www.eugonia.com.gr